far på kjøkkenet, morgen
han dekker fremdeles på til to
han synes hun fortjener det
dessuten blir det mindre ensomt
på den måten
det er som om hun kunne komme
hvert øyeblikk, sette seg
og tenne lyset mellom dem
akkurat slik hun pleier
slik hun pleide
han dekker fremdeles på til to
han dekker på til henne
med kjærlighet i hvert bestikk
avskjed
mor døde i mars
far i januar
det er som det skal være
det er som det var
foreldre skal dø
før sine barn
det er loven her
i dette strenge landet
som heter livet
hjemmelekse II
jeg kan fremdeles
drømme
at jeg skal opp
til eksamen
og er helt
blank
jeg bråvåkner
frossen og klam
og puster lettet ut
når jeg skjønner
at eksamen er over
for denne gang
men for sikkerhets skyld
sover jeg
med lyset på
i det minste
prøver jeg å sove
og øver meg i det stille
til neste eksamen
den store
som ingen, som ingen
noensinne har
strøket i
Sonja Gustavsson døyr av hjarteinnfarkt 54 år gammal, og har, utan at dei involverte tre venninnene veit om det, skrive eit eventyrleg testamente som kan få venninnene til å kome ut av komfortsona og inn i opplevingar dei aldri hadde sett for seg. Korkje utside eller sjanger appellerte til meg, men då ein lånar kom innom og anbefalte denne, tok eg likevel sjansen. Dette er ikkje stor litteratur, meir av den lette sorten, men det er heller ikkje dårleg skrive, og undertittelen "en romantisk komedie" fortel deg kva du får. Ei feelgoodbok for kalde og mørke haustkveldar.
Elias ser fleire dagar på rad ei jente på bussen. Jenta har ein blå perm, og på den blå permen står e-post-adressa hennar. Ein dag er ho ikkje lenger på bussen. Elias tek mot til seg, og sender henne ein e-post. E-post-vekslinga som oppstår rommar ungdommeleg mot, usikkerhet, forelsking og manglande sjølvtillit, men her er også vare skildringar og undringar over verda. Dette er ei ungdomsbok, men vaksne vil også ha stor glede av denne vakre brevvekslinga.
Eg er ikkje på twitter, så då eg fann fram til denne boka, las eg som vanleg ikkje ”vaskeseddelen”, registrerte ikkje kva som sto under illustrasjonen på framsida, men sette i gang med lesinga og vart begeistra. Etter kvart som humring og høg latter kom frå meg, kom sonen min på 14 og sette seg på armlenet på stolen og las over skuldra på meg. Dette er nok twitter-noveller, sa han, og her fann vi begge lesnad som fenga. Novellene er sett etter kvarandre etter kor gammal hovudpersonen er, og går frå 22 månadar til 96 år. Fantastiske små lesestykke, mange aha-opplevingar, gjenkjenning, mykje for tanken og mykje humor. Les, les, les!
Cecilie flyttar med familien sin til heimegarden, til eit hus som hennar namnesøster, Seselja, har budd i tidlegare. Igjen skriv Ruth Lillegraven ei forteljing i diktsform, eller snarare to, sidan det både er historia om Seseljas liv, og ei historie om Cecilies eige liv. Det uvande for ein lesar som ikkje er van med diktlesing, er dei korte linjene og diktforma. Elles er denne historia såpass fin og vakkert skriven at eg trur mange lesarar vil like henne.
Bestefar til eg-personen i denne romanen kom til Brasil i 1945, direkte frå konsentrasjonsleiren Auschwitz. Mot slutten av livet sitt skreiv han ei slags dagbok. Også hovudpersonens far byrja seint i livet å skrive ei slags dagbok. Desse dagbøkene, saman med erindringar og refleksjonar frå hovudpersonens eige liv, dannar grunnlaget for romanen. Dette er ei sterk leseoppleving, og det å sjå Holocaust frå barna og barnebarna til dei overlevande sitt perspektiv, gjer romanen heilt spesiell. Det er ein svært godt skriven roman om kjærleik, anger, forsømming, hat og minne, og eg vil anbefale boka på det varmaste!
Eg oppfatta boka heilt annleis, og tykte styrken låg i at Breen slett ikkje hadde bestemt seg på førehand om kva som må til for å vere feminist, men viste fleire sider av saka og samstundes viste fram mange av problema i dagens samfunn sett frå eit kvinneperspektiv. Eg lånte boka fordi eg blei provosert av tittelen, men sat ikkje att med provokasjonen då boka var lesen.
Hyttepåske. Far (44) spelar ludo med
tenåringsdøtrene, kan ikkje hugse kva han
forventa då han blei far, beit bare at dette,
dette er betre.
Ho er sjuk. Han er medisin. Ho har tatt han
morgon og kveld i ei veke. Måndag er ho
betre: - No tar eg deg førebyggjande, seier
kvinne (28).
Korleis veit dei? Jo, hand som
streifar hand, lår som møter lår. Korleis? Jo,
blikket, pusten, rørslene.
Jente (16) eit. Jente (17) veit.
Leggetid, så nær jul. Kva ønsker du deg?
spør far. Jente (4) tenker, veit at no, ja no
gjeld det. Endeleg svarar ho: Nesten alt.
Sola stig opp 05:55, mens det er
mørkt ute og snøen fell under gatelysa.
Sola er fire år i dag, ho vil ha på kjole
og ta med is i barnehagen.
Jeg lånte deg bare
Jeg lånte deg bare.
Ethvert lån
må betales tilbake.
Jeg betaler med savn.
Jeg kan ikke kjærtegne luften.
Ikke kysse sekundene.
Ikke elske med nettene.
Jeg brenner alene
utenfor søvnen.
For jeg lånte deg bare.
En gnist til et bål.
Ethvert bål
brenner ned
der det ble tent.
sengeleie på
ubestemt tid
møter beskjeden
med ei liste over
reglar: bruke eigne
klede, ikkje liggje under
dyna på dagtid, ikkje sove på
dagtid, biola til kvart brødmåltid
halde orden i skåp og på nattbord
lage liste med planar for kvar dag
lese kvar dag, skrive kvar dag, seie
ja til alle besøk, aldri dra i snora
(om ikkje heilt nødvendig) og
ikkje tenkje på når eg kjem
til å sjå seseljas hus igjen
innan veka
er omme, er
alle reglar
brotne
1965
tenk at du
aldri gifta deg
seier vetle-sjur, sit
ved vindauget, lang
og fin, kopp i hand
bein i kross, han
som kallar meg
sessa-besta
må ha vore
mange som
ville ha deg
seier han
gode guten
gode sjuren
trur du
er galen
seier eg
ingen vil då
ha ei kone med
pukkelrygg, å den
sjuka, sparte meg
men kravde
sitt
har heller
aldri ynskt
meg nokon
mann, berre
bal med dykk
seier eg
men var ein
slags friar
uti garden
ein gong
han simon
frå plassen
han sat der
du sit no
sat nett
slik du
sit no
same koppen
same stolen
sat ein heil
sundag her
og snakka
ei ven røyst
hadde han, ja
ein ven mann
var han
men ikkje
bra nok åt ho
mor lilla hau hau
ikkje bra nok åt
moder mold
eigde ikkje
nåla i veggen
veit du
så kom der
ikkje fleire
det er
sånn det er
det er sånn
det blir
og medan
regnet fyller
bygda og båten
og vatnet og
fjella og oss
held vi stengt
tel vi opp: så mykje
hadde vi, så mykje
har vi, så mykje
får vi
her er kje
synder eller sorg
her er kje gråt og
tåre, her er vi så
reine og fine, så
fulle i herlegdom
og æra
eg vrengjer
den målingflekka
huda over hovudet
hiv henne i det
høge graset
og himmelen
er ei myr
eit
tjern
utan
botn
ei
kvinne
som syr
gulletrådar
i huda
mi
Jim og Tommy treffest tilfeldig i 2006. Det er om lag 30 år sidan dei såg kvarandre sist. I barndommen var dei bestevenner, og var svært nære den gongen. Med møtet kjem minnene om tida då dei var barn og ungdommar, om kva som gjorde at dei sto kvarandre så nær, og kva som gjorde at dei kom bort frå kvarandre. Forteljinga skiftar stadig perspektiv, snart er det hjå Jim, snart er det hjå Tommy. Også Tommy si søster Siri får ei stemme. Kva tid som vert skildra, skiftar også; både fortid og notid vert skildra. Petterson skriv som vanleg svært godt, og her får vi ei sterk historie, som ein ønsker skulle halde fram. Denne vil passe godt i ein lesesirkel, for kva skjer eigentleg der boka endar?
Tove Nilsen leverer her ein biografisk roman, slik eg tolkar han. Hovudpersonen er i alle fall ein kvinneleg forfattar med to barn. Det vert ikkje nemnt kva ho heiter, men eg tippar ho heiter Tove Nilsen. Romanen handlar i all hovudsak om hennar forhold til foreldra sine, og då spesielt til faren. Gjennom små fragment frå oppvekst og vaksenliv tek forteljinga om familien form, og det er ei spesiell forteljing. Trass at forholdet dottera har til begge foreldra er ambivalent, vert dei skildra med kjærleik og ei slags forståing for at forholdet dei imellom har blitt som det har blitt.